FREZE TEZGAHLARI PERİYODİK KONTROL VE MUAYENE ŞARTNAMESİ

1. BÖLÜM: GENEL HÜKÜMLER VE YASAL DAYANAK

1.1. Konu ve Amaç

Bu teknik şartname; endüstriyel üretim tesislerinde ve atölyelerde metal ve benzeri malzemelerin dönen kesici takımlar (freze çakıları) yardımıyla yüzey işleme, kanal açma, delik delme ve form verme işlemlerinde kullanılan Freze Tezgahlarının (üniversal, yatay, dikey, CNC işleme merkezleri vb.), İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına uygun olarak güvenli kullanımını sağlamak, iş kazalarını önlemek, ekipmanların teknik bütünlüğünü doğrulamak ve periyodik kontrol süreçlerinin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

1.2. Yasal Dayanak

Bu şartname, aşağıda belirtilen kanun, yönetmelik ve ulusal/uluslararası normlara dayanılarak düzenlenmiştir:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

• TS EN ISO 16092-1 (Takım Tezgahları Güvenliği - Genel Kurallar)

• TS EN ISO 23127 (Takım Tezgahları Güvenliği - Freze Tezgahları ve Torna/Freze Kombine Tezgahları)

• TS EN ISO 13849-1 / TS EN ISO 13849-2 (Makine Güvenliği - Kumanda Sistemlerinin Güvenlikle İlgili Kısımları)

• TS EN 60204-1 (Makinelerde Elektrik Donanımı)

2. BÖLÜM: FREZE TEZGAHI ÇEŞİTLERİ, TİPLERİ VE MODELLERİ

Freze tezgahları, gövde yapılarına, mil eksen konumlarına ve kontrol sistemlerine göre çeşitli sınıflara ayrılır. Muayene kapsamında ele alınan başlıca freze tezgahı tipleri şunlardır:

• Üniversal Freze Tezgahları: Tabla ekseni dönebilen, hem yatay hem de dikey milli aparatlarla çalışabilen klasik tip atölye frezeleridir.

• Dikey Freze Tezgahları: Kesici mil ekseninin dikey konumda olduğu, kalıpçılık ve genel yüzey işleme operasyonlarında yaygın kullanılan tezgah modelleridir.

• Yatay Freze Tezgahları: Kesici milin yatay eksende çalıştığı, genellikle ağır talaş kaldırma ve mil üzerine dizilen takım setleriyle (gang milling) yapılan işlemlerde tercih edilen frezelerdir.

• CNC İşleme Merkezleri (Vertical/Horizontal Machining Centers): Bilgisayarlı sayısal kontrol ünitesine, otomatik takım değiştiriciye (ATC) ve kapalı kabin sistemine sahip ileri teknoloji işleme merkezleridir.

• Kumlama / Kopya Frezeleri ve Köprülü Tipi Frezeler: Büyük hacimli iş parçalarının işlenmesinde kullanılan ağır hizmet tipi geniş tablalı freze sistemleridir.

3. BÖLÜM: PERİYODİK KONTROL PERİYODU VE KAPSAMI

• Kontrol Periyodu: İlgili yönetmelik ve standartlar gereği, freze tezgahlarının periyodik kontrolleri yılda en az bir (1) kez veya imalatçının öngördüğü periyotlarda gerçekleştirilir.

• Uzmanlık Şartı: Kontroller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş uzman periyodik kontrol personeli (Makine Mühendisleri) tarafından TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyon prensiplerine uygun olarak yürütülür.

4. BÖLÜM: MUAYENE VE TEST KRİTERLERİ (TEKNİK KONTROL MADDELERİ)

Freze tezgahlarının muayenesi esnasında aşağıdaki ana başlıklar titizlikle tetkik edilir ve test edilir:

4.1. Dokümantasyon ve Genel Fiziksel Kontrol

• Makineye ait imalatçı etiketi, seri numarası, imal yılı ve teknik kapasite verilerinin mevcudiyeti.

• Önceki periyodik kontrol raporlarının incelenmesi.

• Gövde, konsol, tabla, kızaklar, mil yatakları ve talaş koruma körükleri üzerinde aşınma, çatlak, korozyon ve deformasyon kontrolü.

4.2. Emniyet ve Güvenlik Donanımları Kontrolleri

• İşleme Alanı Muhafazaları ve Interlock Kapaklar (CNC Modeller için): İşleme esnasında fırlayan talaşları ve döner takımlara teması önleyen kabin kapılarının emniyet switchleri ve kilit mekanizmalarının çalışabilirliği.

• Mil (Spindle) Frenleme Sistemi: Tezgah durdurulduğunda veya acil duruşta yüksek devirli kesici milin dönmesini güvenli sürede durduran fren sistemlerinin testi.

• Mil Koruma Siperleri (Üniversal/Manuel Modeller için): Döner freze çakısının etrafında operatörü koruyan ayarlanabilir mekanik siperlerin mevcudiyeti.

• Soğutma Sıvısı (Emülsiyon) ve Talaş Tahliye Sistemleri: Sızıntı, tıkanma ve elektrik izolasyon uygunluklarının denetimi.

4.3. Elektrik ve Kumanda Güvenliği

• Elektrik panosunun TS EN 60204-1 standardına uygunluğu, IP koruma sınıfları ve kilitlenebilir ana şalter yapısı.

• Acil durdurma (Emergency Stop) butonlarının işlevselliği, konumları ve kategori 0/1 durdurma performansları.

• Ana topraklama ve kaçak akım koruma önlemlerinin doğrulanması.

4.4. Fonksiyon ve Yük Testleri

• Yüksüz çalıştırma testleri; mil devir kademeleri, X-Y-Z eksen ilerleme hızları ve limit switchlerin (strok sınırlandırıcıların) çalışabilirliği.

• Eksen hareketlerinde mekanik boşlukların ve ilerleme hassasiyetlerinin gözlenmesi.

5. BÖLÜM: RAPORLAMA VE UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ

• Raporun Düzenlenmesi: Kontroller tamamlandıktan sonra elde edilen bulgular, ölçüm değerleri ve fotoğraflar resmi formata uygun olarak rapora işlenir. Rapor, bakanlık sistemlerine ve işletme arşivine sunulmak üzere yetkili mühendis tarafından onaylanır.

• Kırmızı/Kırmızı Etiket - Kusurlu Durum: Yapılan muayenede iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atan "Kritik Uygunsuzluk" (örneğin; CNC kapı interlock sisteminin iptal edilmiş olması, acil stop butonunun çalışmaması, elektrik kaçakları) tespit edilmesi durumunda, makineye "Kırmızı Etiket" iliştirilir ve eksiklikler giderilene kadar freze tezgahının kullanımı kesinlikle durdurulur.

• Yeşil Etiket - Uygunluk: Tüm testlerden başarıyla geçen freze tezgahları için "Kullanımı Uygundur" raporu düzenlenerek güvenle hizmet vermesi sağlanır.

Üniversal freze tezgahları, dikey freze tezgahları, yatay freze tezgahları, CNC işleme merkezleri, kumlama / kopya frezeleri ve köprülü tipi frezeler Mersin (Akdeniz, Anamur, Aydıncık, Bozyazı, Çamlıyayla, Erdemli, Gülnar, Mezitli, Mut, Silifke, Tarsus, Toroslar, Yenişehir), Adana, Osmaniye, Hatay, Niğde ve Karaman bölgelerinde Mersin Periyodik Kontrol Muayene Merkezi olarak MNS Mühendislik bünyesinde; işletmenizin tüm yasal gereksinimlerini karşılamak üzere kapsamlı periyodik kontrol ve muayene hizmeti vermekteyiz. Bu kapsamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından resmi olarak yetkilendirildiğimiz ekipman türevleri ile sizlere en uygun en kaliteli periyodik kontrol ve muayene hizmetini sunmaktayız. 0 324 606 04 55 numaralı telefonumuzu hem arayabilir, hem de WhatsApp mesajı göndererek kolayca teklif alabilirsiniz.