MEKANİK PRESLER PERİYODİK KONTROL VE MUAYENE ŞARTNAMESİ

1. BÖLÜM: GENEL HÜKÜMLER VE YASAL DAYANAK

1.1. Konu ve Amaç

Bu teknik şartname; endüstriyel üretim tesislerinde ve atölyelerde sac metal şekillendirme, kesme, delme, sıvama ve kalıplama işlemlerinde kullanılan Mekanik Preslerin (eksantrik, krank, koç hareketli, derin çekme vb.), İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına uygun olarak güvenli kullanımını sağlamak, olası iş kazalarını önlemek, ekipmanların teknik bütünlüğünü doğrulamak ve periyodik kontrol süreçlerinin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

1.2. Yasal Dayanak

Bu şartname, aşağıda belirtilen kanun, yönetmelik ve ulusal/uluslararası normlara dayanılarak düzenlenmiştir:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

• TS EN ISO 16092-1 (Takım Tezgahları Güvenliği - Presler - Bölüm 1: Genel Güvenlik Kuralları)

• TS EN ISO 16092-2 (Takım Tezgahları Güvenliği - Presler - Bölüm 2: Mekanik Presler için Güvenlik Kuralları)

• (Geçiş / Referans Normlar: TS EN 692+A1 - Takım Tezgahları - Mekanik Presler - Güvenlik Kuralları)

• TS EN ISO 13849-1 / TS EN ISO 13849-2 (Makine Güvenliği - Kumanda Sistemlerinin Güvenlikle İlgili Kısımları)

• TS EN 60204-1 (Makinelerde Elektrik Donanımı)

2. BÖLÜM: MEKANİK PRES ÇEŞİTLERİ, TİPLERİ VE MODELLERİ

Mekanik presler, tahrik mekanizmalarına, yapısal tasarımlarına ve kalıp hareket biçimlerine göre çeşitli sınıflara ayrılır. Muayene kapsamında ele alınan başlıca mekanik pres tipleri şunlardır:

• Eksantrik Presler (Krank Tahrikli Presler): Dönme hareketini doğrusal koç hareketine dönüştüren krank mili mekanizmasına sahip, genel sac kesme ve form verme presleridir.

• Koç Hareketli Presler ve Mafsallı (Knuckle-Joint) Presler: Yüksek darbe kuvveti gerektiren basma, kalibre etme ve madeni para basma gibi işlemlerde kullanılan mekanik pres modelleridir.

• Derin Çekme Mekanik Presleri: Koç içinde ek mekanizmalar (alt yastıklar ve blankholder sistemleri) barındıran, sac malzemelerin derin şekillendirilmesine uygun preslerdir.

• C Tipi (Boyunlu / Açık Gövdeli) Mekanik Presler: Gövde formu "C" harfi şeklinde olan, malzeme beslemesi kolay ancak gövde esneme payı dikkate alınması gereken pres tipleridir.

• Kolonlu (Portalli / Kapalı Gövdeli) Mekanik Presler: Yüksek tonajlı kapasitelerde çalışan, gövde rijitliği yüksek, çoklu kolon veya çelik konstrüksiyon ayaklarla desteklenen preslerdir.

• Eksantrik Pres Alt Türleri: Tek kollu, çift kollu, eksantrik milli, krank millerine sahip hızlı vuruşlu (high-speed) sac işleme presleri.

3. BÖLÜM: PERİYODİK KONTROL PERİYODU VE KAPSAMI

• Kontrol Periyodu: İlgili yönetmelik ve standartlar gereği, mekanik preslerin periyodik kontrolleri yılda en az bir (1) kez veya imalatçının öngördüğü periyotlarda gerçekleştirilir.

• Uzmanlık Şartı: Kontroller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş uzman periyodik kontrol personeli (Makine Mühendisleri) tarafından TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyon prensiplerine uygun olarak yürütülür.

4. BÖLÜM: MUAYENE VE TEST KRİTERLERİ (TEKNİK KONTROL MADDELERİ)

Mekanik preslerin muayenesi esnasında aşağıdaki ana başlıklar titizlikle tetkik edilir ve test edilir:

4.1. Dokümantasyon ve Genel Fiziksel Kontrol

• Makineye ait imalatçı etiketi, seri numarası, imal yılı, kapasite (tonaj) ve teknik verilerin mevcudiyeti.

• Önceki periyodik kontrol raporlarının incelenmesi (varsa giderilen uygunsuzlukların takibi).

• Gövde, şasi, krank mili, biyel kolları, dişliler, kasnaklar ve volan üzerinde görsel olarak çatlak, deformasyon, aşınma ve korozyon kontrolü.

4.2. Emniyet ve Güvenlik Donanımları Kontrolleri

• Fren ve Kavrama Sistemi (Clutch & Brake): Koçun üst ölü noktada (ÖN) güvenle durmasını sağlayan çift hatlı pnömatik/mekanik kavrama ve fren sisteminin zamanlama, kayma ve duruş yolu testleri.

• Işık Perdeleri ve Optoelektronik Koruma Cihazları (AOPD): Tehlikeli bölgeye yaklaşmayı algılayan ışık bariyerlerinin tepki süresi, güvenlik mesafesi hesaplamaları ve durdurma fonksiyonunun doğrulaması.

• İki El Kumanda Tertibatı (Two-Hand Control): Eşzamanlılık (senkronizasyon) testleri; operatörün elleri tehlikeli alandayken presin çalışmasını engelleyen emniyet rölesi denetimleri (Tip IIIA / IIIB / IV).

• Mekanik Kilitleme ve Emniyet Blokları: Kalıp değiştirme ve bakım esnasında koçun aşağı düşmesini engelleyen mekanik destek blokları ve kilitleme pimlerinin durumu.

4.3. Elektrik ve Kumanda Güvenliği

• Elektrik panosunun TS EN 60204-1 standardına uygunluğu (IP koruma sınıfları, kilitli kapaklar).

• Acil durdurma (Emergency Stop) butonlarının kategori 0 veya kategori 1 durdurma performanslarının doğrulanması ve işlevselliği.

• Topraklama tesisatı ve kaçak akım koruma önlemlerinin kontrolü.

4.4. Fonksiyon ve Yük Testleri

• Yüksüz (boşta) çalıştırma testleri ile koç hareket yolları, strok ayarları ve alt/üst ölü nokta hassasiyetlerinin incelenmesi.

• Basınçlı hava sistemleri (pnömatik devreler, regülatörler, valfler ve hava tankları) sızdırmazlık ve basınç emniyet valfi kontrolleri.

5. BÖLÜM: RAPORLAMA VE UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ

• Raporun Düzenlenmesi: Kontroller tamamlandıktan sonra elde edilen bulgular, ölçüm değerleri ve fotoğraflar resmi formata uygun olarak rapora işlenir. Rapor, bakanlık sistemlerine ve işletme arşivine sunulmak üzere yetkili mühendis tarafından onaylanır.

• Kırmızı/Kırmızı Etiket - Kusurlu Durum: Yapılan muayenede iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atan "Kritik Uygunsuzluk" (örneğin; fren sisteminin kaçırma yapması, ışık perdesinin devre dışı olması) tespit edilmesi durumunda, makineye "Kırmızı Etiket" iliştirilir ve eksiklikler giderilene kadar presin kullanımı kesinlikle durdurulur.

• Yeşil Etiket - Uygunluk: Tüm testlerden başarıyla geçen mekanik presler için "Kullanımı Uygundur" raporu düzenlenerek güvenle hizmet vermesi sağlanır.

Eksantrik mekanik presler, krank mili tahrikli presler, koç hareketli presler, derin çekme presleri, mafsallı (knuckle-joint) presler, C tipi (boyunlu) mekanik presler, kolonlu (portalli) mekanik presler, tek kollu ve çift kollu mekanik presler, yüksek hızlı vuruşlu sac işleme presleri Mersin, Adana, Osmaniye, Hatay, Niğde ve Karaman bölgelerinde Mersin Periyodik Kontrol Muayene Merkezi olarak MNS Mühendislik bünyesinde; işletmenizin tüm yasal gereksinimlerini karşılamak üzere kapsamlı periyodik kontrol ve muayene hizmeti vermekteyiz. Bu kapsamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından resmi olarak yetkilendirildiğimiz ekipman türevleri ile sizlere en uygun en kaliteli periyodik kontrol ve muayene hizmetini sunmaktayız.  0 324 606 04 55 numaralı telefonumuzu hem arayabilir, hemde WhatsApp mesajı göndererek kolayca teklif alabilirsiniz.