HALATLI KAZICILAR PERİYODİK KONTROL VE MUAYENE ŞARTNAMESİ

1. BÖLÜM: GENEL HÜKÜMLER VE YASAL DAYANAK

1.1. Konu ve Amaç

Bu teknik şartname; büyük ölçekli hafriyat, derin kazı, madencilik, tarama ve liman inşaat çalışmalarında çelik halatlı vinç sistemleri, dragline (çekme halatlı kepçe) veya clamshell (tarak/kepçe) donanımları vasıtasıyla zemin kazıma ve malzeme taşıma amacıyla kullanılan Halatlı Kazıcıların (dragline, kuleli kazıcılar, halatlı ekskavatörler vb.), İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına uygun olarak güvenli kullanımını sağlamak, iş kazalarını önlemek, ekipmanların teknik bütünlüğünü doğrulamak ve periyodik kontrol süreçlerinin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

1.2. Yasal Dayanak

Bu şartname, aşağıda belirtilen kanun, yönetmelik ve ulusal/uluslararası normlara dayanılarak düzenlenmiştir:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

• TS EN 474-1 (İş Makineleri - Güvenlik - Bölüm 1: Genel Kurallar)

• TS EN 474-5 (İş Makineleri - Güvenlik - Bölüm 5: Hidrolik ve Halatlı Ekskavatörler İçin Kurallar)

• TS EN 13000 (Kranlar - Mobil Vinçler ve Halatlı Kaldırma Sistemleri - Güvenlik Kuralları)

• TS EN ISO 13849-1 / TS EN ISO 13849-2 (Makine Güvenliği - Kumanda Sistemlerinin Güvenlikle İlgili Kısımları)

• TS EN 60204-1 (Makinelerde Elektrik Donanımı)

2. BÖLÜM: HALATLI KAZICI ÇEŞİTLERİ, TİPLERİ VE MODELLERİ

Halatlı kazıcılar, kazı mekanizmalarına, bom yapılarına ve halat tambur sistemlerine göre çeşitli sınıflara ayrılır. Muayene kapsamında ele alınan başlıca halatlı kazıcı tipleri şunlardır:

• Dragline (Çekme Halatlı Ekskavatörler): Geniş maden ocaklarında ve kanal açma projelerinde, yüksek bom üzerinden salınan kepçenin çekme halatları yardımıyla uzaktaki malzemeyi kendine çekerek kazı yaptığı devasa halatlı sistemlerdir.

• Clamshell (İki Çeneli Kapmak) Donanımlı Halatlı Kazıcılar: Temel kazıları, derin kuyu boşaltma ve kum çakıl ocaklarında dikey yönlü hafriyat alımında kullanılan çift halatlı çeneli kazıcılardır.

• Mekanik Halatlı Ekskavatörler: Bom, arm ve kepçe hareketlerinin hidrolik silindirler yerine çelik tel halatlar, tamburlar ve kavrama debriyajları vasıtasıyla sağlandığı klasik tip iş makineleridir.

• Yüzer / Monte Edilebilir Halatlı Tarak Makineleri: Dere yatakları, liman içi ve su altı temizliklerinde duba veya sal üzerine yerleştirilmiş halatlı kazıma sistemleridir.

3. BÖLÜM: PERİYODİK KONTROL PERİYODU VE KAPSAMI

• Kontrol Periyodu: İlgili yönetmelik ve standartlar gereği, halatlı kazıcıların kaldırma, çekme ve tambur sistemlerinin periyodik kontrolleri yılda en az bir (1) kez veya imalatçının öngördüğü periyotlarda gerçekleştirilir.

• Uzmanlık Şartı: Kontroller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş uzman periyodik kontrol personeli (Makine Mühendisleri) tarafından TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyon prensiplerine uygun olarak yürütülür.

4. BÖLÜM: MUAYENE VE TEST KRİTERLERİ (TEKNİK KONTROL MADDELERİ)

Halatlı kazıcıların muayenesi esnasında aşağıdaki ana başlıklar titizlikle tetkik edilir ve test edilir:

4.1. Dokümantasyon ve Genel Fiziksel Kontrol

• Makineye ait imalatçı etiketi, şasi numarası, imal yılı, kaldırma/çekme kapasitesi (load chart) ve halat özellikleri verilerinin mevcudiyeti.

• Önceki periyodik kontrol raporlarının, halat değişim sertifikalarının incelenmesi.

• Ana şasi, kule (dönüş) sehpası, ana bom, perçin/kaynak bağlantıları, yürüyüş paletleri ve denge ayaklarında çatlak, deformasyon, aşınma ve korozyon kontrolü.

4.2. Çelik Tel Halatlar, Tamburlar ve Fren Sistemleri

• Çelik Tel Halatlar: Kaldırma, çekme, boşaltma ve bom tutma halatlarında kopuk tel sayısı, aşınma çapı, ezilme, bükülme ve yağlanma durumlarının incelenmesi.

• Tambur ve Makaralar: Halat sarma tamburlarının yivleri, kılavuz makaraları, flanş çatlakları ve rulman boşluklarının denetimi.

• Fren ve Kavrama (Clutch) Sistemleri: Tamburların yükü askıda tutmasını sağlayan mekanik/hidrolik fren balataları, kampanalar ve acil durdurma kilitlerinin performansı.

• Kanca ve Kepçe Bağlantıları: Dragline kovası, clamshell çeneleri ve kanca blokları üzerindeki aşınma plakaları ile emniyet kilitlerinin çalışabilirliği.

4.3. Elektrik, İkaz ve Kabin Güvenliği

• Operatör kabininin devrilmeye (ROPS) ve düşen kaya parçalarına (FOPS) karşı dayanıklılığı, cam bütünlüğü ve emniyet kemeri.

• Bom kaldırma üst sınır kesicileri (limit switch) ve aşırı yük uyarı sistemlerinin faaliyeti.

• Geri vites kornası, tepe lambaları, projektörler ve sesli/ışıklı ikaz buzzer sistemlerinin durumu.

4.4. Fonksiyon ve Yük Testleri

• Yüksüz çalıştırma testleri; tamburların debriyaj kavramaları, bom kaldırma strokları, kule dönüş hareketleri ve palet yürüyüş denemeleri.

• Statik ve dinamik test prosedürlerine uygun olarak yük altında halat tansiyonu ve fren tutma performansının doğrulanması.

5. BÖLÜM: RAPORLAMA VE UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ

• Raporun Düzenlenmesi: Kontroller tamamlandıktan sonra elde edilen bulgular, ölçüm değerleri ve fotoğraflar resmi formata uygun olarak rapora işlenir. Rapor, bakanlık sistemlerine ve işletme arşivine sunulmak üzere yetkili mühendis tarafından onaylanır.

• Kırmızı/Kırmızı Etiket - Kusurlu Durum: Yapılan muayenede iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atan "Kritik Uygunsuzluk" (örneğin; çelik halatlarda kopuk tel limitlerinin aşılması, fren sistemlerinin yükü tutamaması, bom yapısında derin çatlaklar, limit switchlerin çalışmaması) tespit edilmesi durumunda, makineye "Kırmızı Etiket" iliştirilir ve eksiklikler giderilene kadar halatlı kazıcının kullanımı kesinlikle durdurulur.

• Yeşil Etiket - Uygunluk: Tüm testlerden başarıyla geçen halatlı kazıcılar için "Kullanımı Uygundur" raporu düzenlenerek güvenle hizmet vermesi sağlanır.

Dragline (çekme halatlı ekskavatörler), clamshell (iki çeneli kapmak) donanımlı halatlı kazıcılar, mekanik halatlı ekskavatörler Mersin (Akdeniz, Anamur, Aydıncık, Bozyazı, Çamlıyayla, Erdemli, Gülnar, Mezitli, Mut, Silifke, Tarsus, Toroslar, Yenişehir), Adana, Osmaniye, Hatay, Niğde ve Karaman bölgelerinde Mersin Periyodik Kontrol Muayene Merkezi olarak MNS Mühendislik bünyesinde; işletmenizin tüm yasal gereksinimlerini karşılamak üzere kapsamlı periyodik kontrol ve muayene hizmeti vermekteyiz. Bu kapsamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından resmi olarak yetkilendirildiğimiz ekipman türevleri ile sizlere en uygun en kaliteli periyodik kontrol ve muayene hizmetini sunmaktayız. 0 324 606 04 55 numaralı telefonumuzu hem arayabilir, hem de WhatsApp mesajı göndererek kolayca teklif alabilirsiniz.