PNÖMATİK PRESLER PERİYODİK KONTROL VE MUAYENE ŞARTNAMESİ

1. BÖLÜM: GENEL HÜKÜMLER VE YASAL DAYANAK

1.1. Konu ve Amaç

Bu teknik şartname; endüstriyel üretim tesislerinde ve atölyelerde küçük parça montajı, perçinleme, bükme, kesme ve hafif şekillendirme işlemlerinde kullanılan Pnömatik Preslerin, İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına uygun olarak güvenli kullanımını sağlamak, olası iş kazalarını önlemek, ekipmanların teknik bütünlüğünü doğrulamak ve periyodik kontrol süreçlerinin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

1.2. Yasal Dayanak

Bu şartname, aşağıda belirtilen kanun, yönetmelik ve ulusal/uluslararası normlara dayanılarak düzenlenmiştir:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

• TS EN ISO 16092-1 (Takım Tezgahları Güvenliği - Presler - Bölüm 1: Genel Güvenlik Kuralları)

• TS EN ISO 16092-4 (Takım Tezgahları Güvenliği - Presler - Bölüm 4: Pnömatik Presler için Güvenlik Kuralları)

• TS EN ISO 13849-1 / TS EN ISO 13849-2 (Makine Güvenliği - Kumanda Sistemlerinin Güvenlikle İlgili Kısımları)

• TS EN 60204-1 (Makinelerde Elektrik Donanımı)

2. BÖLÜM: PNÖMATİK PRES ÇEŞİTLERİ, TİPLERİ VE MODELLERİ

Pnömatik presler, basınçlı hava tahrik biçimlerine, yapısal tasarımlarına ve uygulama alanlarına göre çeşitli sınıflara ayrılır. Muayene kapsamında ele alınan başlıca pnömatik pres tipleri şunlardır:

• Havalı / Pnömatik Silindir Tahrikli Presler: Doğrusal hareket sağlayan standart pnömatik silindirlerle donatılmış, düşük ve orta tonajlı montaj presleridir.

• Tezgah Tipi Pnömatik Presler: Tezgah üzerine monte edilebilen, genellikle küçük parça işleme ve presleme işlerinde kullanılan kompakt modellerdir.

• Darbe Tipi (Impact) Pnömatik Presler: Kısa süreli yüksek darbe enerjisi üreten, markalama, perçinleme ve kalıplama operasyonlarına uygun pres çeşitleridir.

• Hidropnömatik (Kombine) Presler: Pnömatik gücü hidrolik basınçla birleştirerek daha yüksek tonajlar elde eden, hava-yağ dönüştürücülü pres sistemleridir.

• Sac Şekillendirme Pnömatik Presleri: Küçük ölçekli sac malzemelerin kesilmesi ve biçimlendirilmesinde kullanılan çift etkili pnömatik pres modelleridir.

3. BÖLÜM: PERİYODİK KONTROL PERİYODU VE KAPSAMI

• Kontrol Periyodu: İlgili yönetmelik ve standartlar gereği, pnömatik preslerin periyodik kontrolleri yılda en az bir (1) kez veya imalatçının öngördüğü periyotlarda gerçekleştirilir.

• Uzmanlık Şartı: Kontroller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş uzman periyodik kontrol personeli (Makine Mühendisleri) tarafından TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyon prensiplerine uygun olarak yürütülür.

4. BÖLÜM: MUAYENE VE TEST KRİTERLERİ (TEKNİK KONTROL MADDELERİ)

Pnömatik preslerin muayenesi esnasında aşağıdaki ana başlıklar titizlikle tetkik edilir ve test edilir:

4.1. Dokümantasyon ve Genel Fiziksel Kontrol

• Makineye ait imalatçı etiketi, seri numarası, imal yılı, çalışma basıncı (bar) ve kapasite bilgilerinin mevcudiyeti.

• Önceki periyodik kontrol raporlarının incelenmesi.

• Gövde, silindir gövdesi, piston kolu, hava şartlandırıcı (regülatör-lubrikatör) üniteleri ve pnömatik hortumlar üzerinde sızıntı, deformasyon ve korozyon kontrolü.

4.2. Emniyet ve Güvenlik Donanımları Kontrolleri

• İki El Kumanda Tertibatı (Two-Hand Control): Operatörün ellerinin tehlikeli pres alanından uzak tutulmasını sağlayan, eşzamanlı basma zorunluluğu bulunan emniyet valfi ve röle sistemlerinin denetimi.

• Basınç Regülatörleri ve Emniyet Valfleri: Pnömatik sistemin aşırı basınç almasını önleyen regülatörlerin ve basınç düşüm emniyet valflerinin kalibrasyonu ve işlevselliği.

• Işık Perdeleri ve Optoelektronik Koruma Cihazları (AOPD): Otomatik veya yarı otomatik beslemeli hatlarda koç hareketini durduran optik sensörlerin tepki süresi testleri.

• Hava Kesme ve Egzos (Dump) Valfleri: Acil durumlarda sistemdeki basınçlı havayı hızla tahliye ederek koçun düşmesini engelleyen emniyet bloklarının çalışabilirliği.

4.3. Elektrik ve Kumanda Güvenliği

• Elektrik ve pnömatik kumanda panosunun TS EN 60204-1 standardına uygunluğu, IP koruma seviyeleri.

• Acil durdurma (Emergency Stop) butonlarının pnömatik egzos valfleriyle entegre ve faal durumda olması.

• Ana topraklama ve kaçak akım koruma önlemlerinin kontrolü.

4.4. Fonksiyon ve Yük Testleri

• Yüksüz çalıştırma testleri; piston hareket strokları, hız ayar valflerinin performansı ve alt/üst ölü nokta hassasiyetleri.

• Çalışma basıncı altında pnömatik devre sızdırmazlık testleri ve manometre doğruluğu.

5. BÖLÜM: RAPORLAMA VE UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ

• Raporun Düzenlenmesi: Kontroller tamamlandıktan sonra elde edilen bulgular, ölçüm değerleri ve fotoğraflar resmi formata uygun olarak rapora işlenir. Rapor, bakanlık sistemlerine ve işletme arşivine sunulmak üzere yetkili mühendis tarafından onaylanır.

• Kırmızı/Kırmızı Etiket - Kusurlu Durum: Yapılan muayenede iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atan "Kritik Uygunsuzluk" (örneğin; iki el kumanda sisteminin iptal edilmiş olması, basınç emniyet valfinin arızalı olması, hava kaçakları nedeniyle koçun düşmesi) tespit edilmesi durumunda, makineye "Kırmızı Etiket" iliştirilir ve eksiklikler giderilene kadar pnömatik presin kullanımı kesinlikle durdurulur.

• Yeşil Etiket - Uygunluk: Tüm testlerden başarıyla geçen pnömatik presler için "Kullanımı Uygundur" raporu düzenlenerek güvenle hizmet vermesi sağlanır.

Havalı / pnömatik silindir tahrikli presler, tezgah tipi pnömatik presler, darbe tipi (impact) pnömatik presler, hidropnömatik (kombine) presler, sac şekillendirme pnömatik presleri Mersin, Adana, Osmaniye, Hatay, Niğde ve Karaman bölgelerinde Mersin Periyodik Kontrol Muayene Merkezi olarak MNS Mühendislik bünyesinde; işletmenizin tüm yasal gereksinimlerini karşılamak üzere kapsamlı periyodik kontrol ve muayene hizmeti vermekteyiz. Bu kapsamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından resmi olarak yetkilendirildiğimiz ekipman türevleri ile sizlere en uygun en kaliteli periyodik kontrol ve muayene hizmetini sunmaktayız.  0 324 606 04 55 numaralı telefonumuzu hem arayabilir, hemde WhatsApp mesajı göndererek kolayca teklif alabilirsiniz.