ÜNİVERSAL VE CNC TORNA TEZGAHLARI PERİYODİK KONTROL VE MUAYENE ŞARTNAMESİ

1. BÖLÜM: GENEL HÜKÜMLER VE YASAL DAYANAK

1.1. Konu ve Amaç

Bu teknik şartname; endüstriyel üretim tesislerinde ve atölyelerde metal, plastik ve benzeri malzemelerin talaşlı imalat yöntemleriyle silindirik veya konik olarak işlenmesinde kullanılan Torna Tezgahlarının (üniversal, CNC, otomat, dikey vb.), İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına uygun olarak güvenli kullanımını sağlamak, olası iş kazalarını önlemek, ekipmanların teknik bütünlüğünü doğrulamak ve periyodik kontrol süreçlerinin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

1.2. Yasal Dayanak

Bu şartname, aşağıda belirtilen kanun, yönetmelik ve ulusal/uluslararası normlara dayanılarak düzenlenmiştir:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

• TS EN ISO 16092-1 (Takım Tezgahları Güvenliği - Presler ve Genel Kurallar - Referans Alınan Güvenlik Standartları Çerçevesi)

• TS EN ISO 23125 (Takım Tezgahları Güvenliği - Torna Tezgahları)

• TS EN ISO 13849-1 / TS EN ISO 13849-2 (Makine Güvenliği - Kumanda Sistemlerinin Güvenlikle İlgili Kısımları)

• TS EN 60204-1 (Makinelerde Elektrik Donanımı)

2. BÖLÜM: TORNA TEZGAHI ÇEŞİTLERİ, TİPLERİ VE MODELLERİ

Torna tezgahları, tahrik sistemlerine, kontrol ünitelerine ve işleme kapasitelerine göre çeşitli sınıflara ayrılır. Muayene kapsamında ele alınan başlıca torna tezgahı tipleri şunlardır:

• Üniversal Torna Tezgahları: Klasik tip kılavuz milleri, araba ve fener mili tertibatına sahip, manuel kontrolle her türlü atölye işleme faaliyetini gerçekleştiren tezgah modelleridir.

• CNC Torna Tezgahları: Sayısal kontrol üniteleri ile otomatik olarak parça işleyen, yüksek hassasiyet ve seri üretim kapasitesine sahip modern torna sistemleridir.

• Otomat Tornaları: Çubuk halindeki malzemeleri otomatik olarak sürerek seri ve seri tip küçük parça imalatı yapan torna çeşitleridir.

• Dikey Torna Tezgahları: Büyük çaplı ve ağır iş parça kalıplarının dikey eksende döndürülerek işlendiği büyük ölçekli endüstriyel tornalardır.

• Boru ve İplik Çekme Tornaları: Özellikle petrol boru hatları ve diş açma operasyonlarına uygun, fener mili çapı genişletilmiş özel amaçlı tornalardır.

3. BÖLÜM: PERİYODİK KONTROL PERİYODU VE KAPSAMI

• Kontrol Periyodu: İlgili yönetmelik ve standartlar gereği, torna tezgahlarının periyodik kontrolleri yılda en az bir (1) kez veya imalatçının öngördüğü periyotlarda gerçekleştirilir.

• Uzmanlık Şartı: Kontroller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş uzman periyodik kontrol personeli (Makine Mühendisleri) tarafından TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyon prensiplerine uygun olarak yürütülür.

4. BÖLÜM: MUAYENE VE TEST KRİTERLERİ (TEKNİK KONTROL MADDELERİ)

Torna tezgahlarının muayenesi esnasında aşağıdaki ana başlıklar titizlikle tetkik edilir ve test edilir:

4.1. Dokümantasyon ve Genel Fiziksel Kontrol

• Makineye ait imalatçı etiketi, seri numarası, imal yılı ve teknik kapasite verilerinin mevcudiyeti.

• Önceki periyodik kontrol raporlarının incelenmesi.

• Gövde, şasi, fener mili, araba, gezer pafta, kayış-kasnak mekanizmaları ve talaş koruma kapakları üzerinde aşınma, çatlak, deformasyon ve korozyon kontrolü.

4.2. Emniyet ve Güvenlik Donanımları Kontrolleri

• Aynalık Koruma Muhafazası ve Interlock Anahtarlar: Döner ayna üzerine temas riskini önleyen koruma kapağının ve kapak açıkken aynanın dönmesini engelleyen emniyet anahtar sistemlerinin faaliyeti.

• Fener Mili Frenleme Sistemi: Tezgah durdurulduğunda veya acil duruşta aynanın dönmesini hızla durduran mekanik/elektronik frenleme testleri.

• Kılavuz Mil ve Çekme Mili Siperleri: Döner miller üzerindeki giysi sıkışma risklerini önleyen koruyucu bariyerlerin ve sargı korumalarının kontrolü.

• Soğutma Sıvısı (Emülsiyon) ve Talaş Tahliye Sistemleri: Sızıntı, tıkanma ve elektrik izolasyon uygunluklarının denetimi.

4.3. Elektrik ve Kumanda Güvenliği

• Elektrik panosunun TS EN 60204-1 standardına uygunluğu, IP koruma sınıfları ve kilitli kapak yapısı.

• Acil durdurma (Emergency Stop) butonlarının işlevselliği, konumları ve kategori 0/1 durdurma performansları.

• Ana topraklama ve kaçak akım koruma önlemlerinin doğrulanması.

4.4. Fonksiyon ve Yük Testleri

• Yüksüz çalıştırma testleri; fener mili devir kademeleri, ilerleme kutusu (gezer hareketler) hassasiyetleri ve limit switchlerin çalışabilirliği.

• Çeşitli eksen hareketlerinde mekanik boşlukların ve paralel kayma toleranslarının gözlenmesi.

5. BÖLÜM: RAPORLAMA VE UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ

• Raporun Düzenlenmesi: Kontroller tamamlandıktan sonra elde edilen bulgular, ölçüm değerleri ve fotoğraflar resmi formata uygun olarak rapora işlenir. Rapor, bakanlık sistemlerine ve işletme arşivine sunulmak üzere yetkili mühendis tarafından onaylanır.

• Kırmızı/Kırmızı Etiket - Kusurlu Durum: Yapılan muayenede iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atan "Kritik Uygunsuzluk" (örneğin; ayna koruma interlock sisteminin iptal edilmiş olması, acil stop butonunun çalışmaması, elektrik kaçakları) tespit edilmesi durumunda, makineye "Kırmızı Etiket" iliştirilir ve eksiklikler giderilene kadar torna tezgahının kullanımı kesinlikle durdurulur.

• Yeşil Etiket - Uygunluk: Tüm testlerden başarıyla geçen torna tezgahları için "Kullanımı Uygundur" raporu düzenlenerek güvenle hizmet vermesi sağlanır.

Üniversal torna tezgahları, CNC torna tezgahları, otomat tornaları, dikey torna tezgahları, boru ve iplik çekme tornaları Mersin (Akdeniz, Anamur, Aydıncık, Bozyazı, Çamlıyayla, Erdemli, Gülnar, Mezitli, Mut, Silifke, Tarsus, Toroslar, Yenişehir), Adana, Osmaniye, Hatay, Niğde ve Karaman bölgelerinde Mersin Periyodik Kontrol Muayene Merkezi olarak MNS Mühendislik bünyesinde; işletmenizin tüm yasal gereksinimlerini karşılamak üzere kapsamlı periyodik kontrol ve muayene hizmeti vermekteyiz. Bu kapsamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından resmi olarak yetkilendirildiğimiz ekipman türevleri ile sizlere en uygun en kaliteli periyodik kontrol ve muayene hizmetini sunmaktayız.