PORTAL VİNÇLER VE YARI PORTAL VİNÇLER PERİYODİK KONTROL VE MUAYENE ŞARTNAMESİ

1. BÖLÜM: GENEL HÜKÜMLER VE YASAL DAYANAK

1.1. Konu ve Amaç

Bu teknik şartname; açık stok sahalarında, limanlarda, mermer atölyelerinde, demir-çelik tesislerinde ve kapalı endüstriyel üretim tesislerinde ağır tonajlı malzemelerin kaldırılması, nakledilmesi ve istiflenmesi amacıyla kullanılan Portal Vinçlerin (tam portal, yarı portal, tek kirişli ve çift kirişli portal vinçler), İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına uygun olarak güvenli kullanımını sağlamak, iş kazalarını önlemek, mekanik, yapısal ve elektriksel bütünlüğü doğrulamak ve periyodik kontrol süreçlerinin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

1.2. Yasal Dayanak

Bu şartname, aşağıda belirtilen kanun, yönetmelik ve ulusal/uluslararası normlara dayanılarak düzenlenmiştir:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

• TS EN 15011 (Kranlar - Köprülü ve Portal Vinçler)

• TS ISO 4301-1 (Vinçler - Sınıflandırma - Bölüm 1: Genel)

• TS EN 13135 (Vinçler - Güvenlik - Tasarım Gereksinimleri)

• TS EN ISO 13849-1 / TS EN ISO 13849-2 (Makine Güvenliği - Kumanda Sistemlerinin Güvenlikle İlgili Kısımları)

2. BÖLÜM: PORTAL VİNÇ ÇEŞİTLERİ, TİPLERİ VE MODELLERİ

Portal vinçler, taşıyıcı köprü yapılarına ve bacak konfigürasyonlarına göre çeşitli sınıflara ayrılır. Muayene kapsamında ele alınan başlıca tipler şunlardır:

• Çift Kirişli Tam Portal Vinçler: İki ana bacak üzerinde yürüyen ve iki köprü kirişi arasında hareket eden kedi (hoist) sistemine sahip yüksek tonajlı dış/iç saha vinçleri.

• Tek Kirişli Portal Vinçler: Genellikle daha hafif kapasiteli sahalarda kullanılan, tek ana köprü kirişi ve altından asılı veya üstten oturan kaldırma tertibatlı modeller.

• Yarı Portal Vinçler (Semi-Portal): Bir ayağı bina veya fabrika rayına, diğer ayağı ise zemin rayına basan, alan tasarrufu sağlayan özel portal vinç sistemleri.

3. BÖLÜM: PERİYODİK KONTROL PERİYODU VE KAPSAMI

• Kontrol Periyodu: İlgili yönetmelik ve standartlar gereği, portal vinçlerin taşıyıcı konstrüksiyonunun, ray hatlarının, halat/zincir gruplarının, fren sistemlerinin ve elektriksel emniyet donanımlarının periyodik kontrolleri yılda en az bir (1) kez veya imalatçının öngördüğü periyotlarda gerçekleştirilir.

• Uzmanlık Şartı: Kontroller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş uzman periyodik kontrol personeli (Makine Mühendisleri) tarafından TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyon prensiplerine uygun olarak yürütülür.

4. BÖLÜM: MUAYENE VE TEST KRİTERLERİ (TEKNİK KONTROL MADDELERİ)

Portal vinçlerin muayenesi esnasında aşağıdaki ana başlıklar titizlikle tetkik edilir ve test edilir:

4.1. Dokümantasyon ve Genel Fiziksel Kontrol

• Vinç üzerine monte edilmiş imalatçı etiketi, kaldırma kapasitesi (SWL - Güvenli Çalışma Yükü), seri numarası ve imal yılı bilgilerinin mevcudiyeti.

• Önceki periyodik kontrol raporlarının ve uygunluk belgelerinin incelenmesi.

• Ana bacaklar, köprü kirişleri, konsollar, kaynak dikişleri, kedi şasesi ve merdiven/yürüme platformlarında çatlak, deformasyon, korozyon ve boya dökülmesi kontrolü.

4.2. Mekanik Aksam, Halat/Zincir ve Fren Sistemleri

• Kaldırma Grubu ve Tambur: Çelik halatın tambur üzerindeki sarım düzeni, halat kılavuzu (kılavuz yayı), halat uç bağlantılarının sağlamlığı.

• Çelik Halat / Zincir Kontrolü: Halat boyunda kopuk tel sayıları, aşınma, ezilme, bükülme (kink) ve çap daralmalarının ölçülmesi.

• Kanca ve Emniyet Mandalı: Yük kancasının aşınma durumu, güvenlik mandalının faaliyeti ve kanca emniyet rulmanının dönme serbestliği.

• Fren Sistemleri: Kaldırma motoru freni ile köprü ve kedi yürüyüş motorlarının frenlerinin durdurma ve tutma performansı.

4.3. Elektrik, Otomasyon ve Emniyet Donanımları

• Aşırı Yük Sınırlayıcı (Load Limiter): Vincin kapasitesini aşan yüklerin kaldırılmasını engelleyen kesici sistemin kalibrasyon ve test denetimi.

• Limit Switchler (Strok Sınırlandırıcılar): Kaldırma yüksekliği üst/alt limit switchleri ile köprü ve kedi yürüyüş yolları sonu stoper/switch kontrolleri.

• Acil Durdurma ve Kablo Donanımı: Pult (kumanda paneli) veya uzaktan kumanda üzerindeki acil durdurma (emergency stop) butonunun işlevselliği, ana pano izolasyonu ve topraklama sürekliliği.

4.4. Yük Testleri (Statik ve Dinamik)

• Statik Yük Testi: Güvenli çalışma yükünün (SWL) genellikle %25 fazlası ($1.25 \times SWL$) ile gerçekleştirilen, konstrüksiyonun sehim ve mukavemet dayanım testi.

• Dinamik Yük Testi: Güvenli çalışma yükünün %10 fazlası ($1.10 \times SWL$) ile tüm mekanik hareketlerin (kaldırma, kedi yürüyüşü, köprü yürüyüşü) aktif olarak test edilmesi.

5. BÖLÜM: RAPORLAMA VE UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ

• Raporun Düzenlenmesi: Kontroller tamamlandıktan sonra elde edilen bulgular, ölçüm değerleri ve fotoğraflar resmi formata uygun olarak rapora işlenir. Rapor, bakanlık sistemlerine ve işletme arşivine sunulmak üzere yetkili mühendis tarafından onaylanır.

• Kırmızı/Kırmızı Etiket - Kusurlu Durum: Yapılan muayenede iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atan "Kritik Uygunsuzluk" (örneğin; aşırı yük sınırlayıcının çalışmaması, çelik halatlarda kopuk tel sınır aşımı, fren sistemlerinin tutmaması, ana köprü veya bacak konstrüksiyonunda çatlaklar, acil stop butonlarının devre dışı olması) tespit edilmesi durumunda, vince "Kırmızı Etiket" iliştirilir ve eksiklikler giderilene kadar portal vincin kullanımı kesinlikle durdurulur.

• Yeşil Etiket - Uygunluk: Tüm testlerden başarıyla geçen portal vinçler için "Kullanımı Uygundur" raporu düzenlenerek güvenle hizmet vermesi sağlanır.

Çift kirişli tam portal vinçler, tek kirişli portal vinçler ve yarı portal vinçler (semi-portal) Mersin (Akdeniz, Anamur, Aydıncık, Bozyazı, Çamlıyayla, Erdemli, Gülnar, Mezitli, Mut, Silifke, Tarsus, Toroslar, Yenişehir), Adana, Osmaniye, Hatay, Niğde ve Karaman bölgelerinde Mersin Periyodik Kontrol Muayene Merkezi olarak MNS Mühendislik bünyesinde; işletmenizin tüm yasal gereksinimlerini karşılamak üzere kapsamlı periyodik kontrol ve muayene hizmeti vermekteyiz. Bu kapsamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından resmi olarak yetkilendirildiğimiz ekipman türevleri ile sizlere en uygun en kaliteli periyodik kontrol ve muayene hizmetini sunmaktayız. 0 324 606 04 55 numaralı telefonumuzu hem arayabilir, hem de WhatsApp mesajı göndererek kolayca teklif alabilirsiniz.